SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
TỈNH SÓC TRĂNG Năm học 2008 – 2009
--------- Ngày thi: 01 tháng 11 năm 2008

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN : NGỮ VĂN

Câu 1: (6,0 điểm)
* Về nội dung:
Đây là đề bài yêu cầu nghị luận về một vấn đề xã hội bắt nguồn từ một hình tượng trong tác phẩm văn học. Hình tượng nhân vật trong tác phẩm văn học vừa có tính chất cụ thể cảm tính nhưng cũng có sức khái quát xã hội sâu sắc. Truyện ngắn Người trong bao của Shê-Khốp xây dựng hình tượng nhân vật Bê-li- cốp nhằm khái quát tính cách của một kiểu người trong xã hội nước Nga nhưng sức ảnh hưởng của nó không chỉ bó hẹp ở quê hương nhà văn.
Để đáp ứng yêu cầu của đề bài, thí sinh có thể thực hiện các luận điểm sau:
- Nêu ngắn ngọn những tính cách của nhân vật Bê-li-cốp: háo danh, xu nịnh, giáo điều, nhút nhát, sợ hãi mọi thứ, hèn hạ trước quyền lực, không hiểu và không hoà nhập với thực tế cuộc sống...
- Mục tiêu phê phán của Shê-Khốp là lối sống của một loại trí thức nước Nga đương thời; nhưng lối sống và kiểu người trong bao với những biến thể đa dạng và kì quái lại có ý nghĩa toàn thế giới, lâu dài đến tận ngày nay.
- Trong xã hội, hiện tượng người trong bao vẫn tồn tại với những đặc điểm cơ bản như nhân vật Bê-li-cốp, họ là những người sống lập dị, luôn tôn sùng quá khứ, thích được người khác tôn sùng, cứng nhắc, rập khuôn, máy móc, không thích thay đổi, ... Cơ bản loại người này không hẳn là xấu nhưng đôi khi họ làm cản bước tiến của xã hội.
- Vì thế chừng nào xã hội loài người trở nên trong sạch, lành mạnh và tự do, dân chủ; khi mỗi cá nhân ý thức được mục đích và cách sống của mình hoà đồng và thống nhất với các hệ chuẩn mực văn hoá, đạo đức của cộng đồng ... thì chừng ấy hiện tượng người trong bao mới chấm dứt
- Liên hệ với cuộc sống xung quanh, những hiện tượng, con người nào mà thí sinh đã từng chứng kiến, biết đến có tính cách như "người trong bao"
* Về hình thức:
-Bài làm thể hiện ở một bài văn ngắn, độ dài không hạn chế nhưng thí sinh phải biết cân đối về cơ cấu điểm giữa các câu và thời gian cho cả ba câu.
-Diễn đạt khúc chiết, có chia đoạn, có lập luận
-Trình bày sạch đẹp, rõ ràng
* Biểu điểm:
Điểm 5-6: Hiểu đề, có lập luận khi trình bày. Văn viết mạch lạc, chặt chẽ, gợi cảm. Bố cục chặt chẽ. Đáp ứng tốt những yêu cầu về nội dung và hình thức như đáp án đã nêu.
Điểm 3-4: Đáp ứng phần lớn những yêu cầu nêu trên. Diễn đạt khá, có thể mắc một vài lỗi diễn đạt.
Điểm 1-2: Nội dung phần trình bày còn sơ lược, diễn đạt ý lúng túng, chưa suôn.
Điểm 0: Trình bày lạc đề hoặc chỉ ghi một vài dòng linh tinh không đáng kể.
Câu 2: (6,0 điểm)
* Về nội dung :
Đây là dạng đề bàn về một vấn đề lý luận văn học xuất phát từ một đoạn thơ. Thơ Chế Lan Viên thường có tính triết lí sâu sắc, nhiều vấn đề nền tảng của văn học và cuộc sống được ông thể hiện bằng một thứ ngôn ngữ sinh động, đầy hình tượng. Do đó, thí sinh phải có khả năng đọc hiểu văn bản nghệ thuật và khả năng liên tưởng khái quát các vấn đề lí luận.
Đoạn thơ rất ngắn gọn nhưng đã đề cập đến hai vấn đề lớn trong lý luận văn học: chức năng của văn học và vai trò của nhà văn (người nghệ sĩ) trước cuộc sống. Thí sinh có thể có nhiều cách diễn đạt khác nhau miễn là thể hiện được các luận điểm cơ bản sau đây:
- Văn học có chức năng nhận thức, giúp con người tự nhận xét bản thân khi tiếp xúc tác phẩm. Tác phẩm hay phải gây ấn tượng mạnh mẽ (đóngbài thơ như cái cọc) với cuộc sống, làm cho người đọc phải ý thức về bản thân, không cho nó trôi đi vào quên lãng (chống nước trôi xuôi).
- Tác phẩm có giá trị cao phải khơi dậy được những xúc cảm thẩm mĩ nơi người đọc để họ có thể thấu cảm (nghe được cái vô hình) được giá trị của cuộc sống.
- Người nghệ sĩ (nhà văn, nhà thơ) phải có khả năng trực cảm, có cái nhìn trước thời đại. Nhà văn không